محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )
133
قانونچه في الطب ( فارسى )
الفصل الخامس : في صَفاءِ البَولِ و كُدُورَتِهِ و قِلَّتِهِ و كَثرَتِهِ و زَبَدِهِ فصل پنجم : صافى و كدرى ، كم و زيادى ، و حالات كف روى ادرار أمّا الكُدُورَةُ « 1 » كدر بودن ادرار فسَبَبُهُ مادَّةٌ أرضِيَّةٌ مع رِيحٍ يُخالِطُ « 2 » المائِيَّةَ . سبب كدرى ادرار ، تركيب مادهاى ارضى با كمى باد است كه به ماده مائى آميختهاند . و أمّا الصَّفاءُ صاف بودن ادرار « 3 » فَسَبَبُهُ يُخالِفُ سَبَبَ الكُدُوَرةِ « 4 » . سببش ضد سبب كدرى است .
--> ( 1 ) . ب : و اما الكدر . ( 2 ) . ب : تخالطه . ( 3 ) . صفا حالتي است كه نفوذ بصر در جسم سيال آسان باشد و كدورت حالتي كه اين كار آسان نباشد . در عرف عام ، صاف و شفاف را مترادف مىدانند ، ولى در اصطلاح خاص بين آنها فرق است ، زيرا صاف ، مايعى است كه ديده شدن پشت آن شرط نيست ، به خلاف شفاف كه منحصر در مايعات نيست و ديده شدن پشت آن شرط است ( مثل شيشه ) . برگرفته از مفرح القلوب . ( 4 ) . ب : الكدر .